|
|
Organisatie van de verkiezingen
 Op welke tijdstippen hebben de verkiezingsverrichtingen plaats?-
Zie Kiesagenda van de verkiezingen op 7 juni 2009 op deze website.
Belangrijke verkiezingsdata voor de verkiezingen op 7 juni 2009
- Vrijdag 20 maart 2009 (= 79ste dag vóór de stemming)
Uiterste datum waarop het bijzonder kiesbureau bij FOD BIZA wordt samengesteld. Het bijzonder kiesbureau regelt het stemrecht van Belgen die wonen in de Europese Unie en deelnemen aan de Europese verkiezingen in België na hun registratie als kiezer. Deze Belgische kiezers in de Europese Unie stemmen enkel per briefwisseling (Het stemrecht van de Belgen in het buitenland met de 5 stemwijzen, zoals bij de federale Parlementsverkiezingen van 10 juni 2007, is niet van toepassing).
- Woensdag 25 maart 2009(= 74ste dag vóór de stemming of de 25ste dag van de derde maand vóór de stemming)
Uiterste datum voor aanvraag kiezerslijst door politieke partijen en kandidaten bij aangetekend schrijven aan elke burgemeester van een Belgische gemeente.
N.B.
- Voor politieke partijen en kandidaten die enkel deelnemen aan de verkiezing van een Parlement van gewest en gemeenschap kan deze aanvraag geschieden tot en met 1 april 2009.
- De politieke partijen die kandidaten voordragen voor de verkiezing van het Europees Parlement zullen hiertoe uiterlijk op de 25ste dag van de derde maand voor die van de verkiezing (= 25 maart 2009) een verzoek per aangetekende brief moeten richten aan de burgemeester (art. 2 W.V.E.P.).
- De politieke partijen, die kandidaten voordragen voor de Parlementen van gewest en gemeenschap, zullen hiertoe uiterlijk op eerste dag van de tweede maand voor de verkiezingen (= 1 april 2009) een verzoek per aangetekende brief moeten richten aan de burgemeester (art. 3, §§ 1 en 2 V.Vl.P.W.P.; art. 3bis, §§ 1 en 2 W.B.H.P. en art. 7bis, §§ 1 en2 W.P.D.G.).
- De politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement en het Parlement van gewest en gemeenschap ontvangen slechts éénmaal gratis twee kiezerslijsten, daar de kiezerlijst geldt voor alle verkiezingen.
- Dinsdag 31 maart 2009 (= 68ste dag vóór de stemming)
Publicatie van de lijst van de verboden letterwoorden of logo’s in het Belgisch Staatsblad door FOD BIZA.
- Woensdag 1 april 2009 (= 67ste dag vóór de stemming of de eerste dag van de tweede maand vóór de stemming)
Elk college van burgemeester en schepenen maakt de kiezerslijst op die geldt voor alle verkiezingen.
N.B.
- De burgers uit de Europese Unie (nu 26 andere lidstaten) die in België verblijven en zich uiterlijk op 31 maart 2009 als kiezer in hun Belgische verblijfsgemeente hebben laten registreren kunnen deelnemen aan de verkiezing van het Europees Parlement (niet aan de verkiezingen voor het Parlement van gewest en gemeenschap).
- - De burgers van de Europese Unie, die de voorwaarden van een Belgische kiezer vervullen (nationaliteit van een lidstaat van de Europese Unie, ingeschreven in een Belgische gemeente, 18 jaar zijn en niet geschorst zijn uit het kiesrecht) hebben passief kiesrecht (= zich kandidaat stellen, dan wel 21 jaar zijn) en actief kiesrecht (= kunnen stemmen).
- Er zijn potentieel ongeveer 600.000 burgers uit de Europese Unie die kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen in België.
- FOD BIZA regelt de gegevensuitwisseling van de kiezers uit de Europese Unie met de andere lidstaten.
- Vrijdag 3 april 2009 (= 65ste dag vóór de stemming)
Indiening van het beschermd letterwoord of logo èn loting van de nationale nummers bij FOD BIZA tussen 10 en 12 uur.
- Dinsdag 7 april 2009 (= 61ste dag vóór de stemming)
Publicatie van de beschermde letterwoorden of logo’s èn de nationale nummers in het Belgisch Staatsblad.
- Vrijdag 10 april en zaterdag 11 april 2009 (= 58ste en 57ste dag vóór de stemming)
Indiening van de voordrachtsakten voor de verkiezing van het Europees Parlement bij de 3 collegehoofdbureaus en controle van de dubbele kandidaturen door FOD BIZA.
- Maandag 13 april 2009 (= 55ste dag vóór de stemming)
Voorlopige afsluiting van de kandidatenlijsten door de collegehoofdbureaus te Mechelen, Namen en Eupen (Europees Parlement).
- Donderdag 16 april 2009 (=52ste dag vóór de stemming)
- Definitieve afsluiting van de kandidatenlijsten in de collegehoofdbureaus (Europees Parlement), na mededeling en behandeling van eventuele dubbele kandidaturen door FOD BIZA, van verbeterde voordrachtsakten en van bezwaarschriften door kandidaten.
- Ingeval van beroep bij Hof van Beroep (onverkiesbaarheid kandidaat) of bij Raad van State (taalvereiste), geschiedt de definitieve afsluiting pas op maandag 27 april 2009 (= 41ste dag vóór de stemming)
- Na de definitieve afsluiting, loting van de lokale nummers en opmaak van het model-stembiljet met de kandidatenlijsten.
- Zaterdag 9 mei en zondag 10 mei 2009 (= 29ste en 28ste dag vóór de stemming)
Indiening van de voordrachtsakten voor de verkiezing van de Parlementen van gewest en gemeenschap bij de kieskringhoofdbureaus (5 in Vlaanderen, 13 in Wallonië, 1 in Brussels Gewest en 1 in Duitstalig kiesgebied) en controle van de dubbele kandidaturen door FOD BIZA.
- Maandag 11 mei 2009 (= 27ste dag vóór de stemming)
Voorlopige afsluiting van de kandidatenlijsten (Parlementen van gewest en gemeenschap) door de kieskringhoofdbureaus.
- Donderdag 14 mei 2009 (= 24ste dag vóór de stemming - Hemelvaart)
- Definitieve afsluiting van de kandidatenlijsten (Parlementen van gewest en gemeenschap) in de kieskringhoofdbureaus na mededeling en behandeling van eventuele dubbele kandidaturen door FOD BIZA, van verbeterde voordrachtsakten en van bezwaarschriften door kandidaten.
- Ingeval van beroep bij Hof van Beroep (onverkiesbaarheid kandidaat), geschiedt de definitieve afsluiting pas op maandag 18 mei 2009 (= 20ste dag vóór de stemming)
- Na de definitieve afsluiting, loting van de lokale nummers en opmaak van het model-stembiljet met de kandidatenlijsten.
- Donderdag 21 mei 2009 (= 17de dag vóór de stemming)
De verklaringen van lijstenverbindingen bij de voorzitter van het kieskringhoofdbureau in de provinciehoofdplaats (uitsluitend voor het Vlaams Parlement en Waals Parlement – provinciaal centraal bureau voor de “apparentering” – niet meer voor het Vlaams Parlement ingevolge de provincialisering van de kieskringen).
- Zaterdag 23 mei 2009 (= 15de dag vóór de stemming)
Uiterste datum voor publicatie in het Belgisch Staatsblad van het bericht aan de kiezer door FOD BIZA en verzending van de oproepingsbrieven aan de kiezers door de gemeenten.
- Dinsdag 2 juni 2009 (= 5de dag vóór de stemming)
De aanwijzing van de getuigen voor de stembureaus en stemopnemingsbureaus (A) bij de voorzitter van het kantonhoofdbureau A voor de verkiezing van het Europees Parlement. De aanwijzing van de getuigen voor de stemopnemingsbureaus B (Parlementen van gewest en gemeenschap) geschiedt door de voorzitter van het kantonhoofdbureau B.
- Zondag 7 Juni 2009 (= dag van de stemming)
Dag van de verkiezingen
- Verkiezingen organiseren kost veel geld: wat was bv. het prijskaartje van de vorige parlementaire verkiezingen in 2007 ?
-
Aan de organisatie van de verkiezingen van 10 juni 2007 werd door het departement van Binnenlandse Zaken ongeveer 8,3 miljoen euro besteed. In dit bedrag zijn onder meer begrepen: de kosten voor uitbetaling van de presentiegelden aan de leden van de diverse kiesbureaus, de uitbetaling van de reiskosten voor de leden van de kiesbureaus en sommige kiezers, een verzekeringspolis voor dekking van lichamelijke schade voor de leden van de kiesbureaus, de kosten voor de aanmaak van de verkiezingssoftware en de stemdiskettes, de technische bijstand van de geautomatiseerde stemsystemen en de aankoop van stempapier, alsmede de digitale inzameling van de kandidatenlijsten en de verkiezingsresultaten met website bij federaal portaal.
Naast de door de Federale Overheidsdienst (FOD) Binnenlandse Zaken gedane kosten, worden ook door de gemeenten belangrijke onkosten gedaan om de verkiezingen mogelijk te maken.
- Zijn er speciale voorzieningen voor mindervalide kiezers ?
-
In elk gebouw waarin één of meer stembureaus zijn ondergebracht, moet ten minste één speciaal stemhokje per vijf stembureaus ten behoeve van de mindervalide kiezers worden ingericht. De kiezer die van dat speciaal ingericht stemhokje gebruik wenst te maken, richt zijn verzoek aan de voorzitter van het bureau die hem een bijzitter aanwijst om hem tot aan het aangepaste stemhokje te begeleiden. Bovendien dient een stoel ter beschikking gesteld te worden van de mindervalide kiezers die geen rolstoel gebruiken.
In de gemeenten die gebruik maken van een geautomatiseerd stemsysteem zal, wat de opstelling van de apparatuur betreft, in de mate van het mogelijke, rekening worden gehouden met rolstoelgebruikers, zoniet zal er tenminste één speciaal stemhokje per vijf stembureaus voor mindervalide kiezers voorzien zijn.
Om de toegang tot de stembureaus voor gehandicapten te vergemakkelijken moeten er voor hen dichtbij de stembureaus parkeerplaatsen voorbehouden worden en moet het gebouw waar gestemd wordt voldoende toegankelijk zijn of gemaakt worden voor mindervalide personen.
- Hoe gebeurt de keuze van de stemlokalen ?
-
Overeenkomstig artikel 91 van het Kieswetboek is de provinciegouverneur of de door hem aangeduide ambtenaar belast met de aanwijzing van de stemlokalen aan de stemafdelingen. De instemming van het college van burgemeester en schepenen van de betrokken gemeente is wel vereist. Daarom doet het college tijdig de nodige voorstellen aan de provinciegouverneur of aan de door hem aangeduide ambtenaar. Zijn het college van burgemeester en schepenen en de provinciegouverneur of de door hem aangeduide ambtenaar het niet eens over de keuze van de stemlokalen, dan neemt de Minister van Binnenlandse Zaken dienaangaande een beslissing tot beslechting van de betwisting.
Wat de keuze van de kieslokalen betreft, verdient het aanbeveling zoveel mogelijk gebruik te maken van lokalen die een openbare bestemming hebben. Indien dit echter niet mogelijk is, kunnen ook andere gebouwen in aanmerking genomen worden, op voorwaarde dat de aard van de gekozen gebouwen de waardigheid van de kiesverrichtingen niet schaadt.
- Hoe wordt de voorzitter van het stembureau aangesteld ?
-
Volgens artikel 95 van het Kieswetboek, is het de voorzitter van het kantonhoofdbureau die de voorzitter van het stembureau aanwijst. De uitvoering van deze taak wordt als een burgerplicht beschouwd. De voorzitter van het kantonhoofdbureau wijst eveneens alle andere leden van de kiesbureaus aan. De secretaris van een stembureau en de secretaris van een stemopnemingsbureau worden vrij gekozen door de voorzitters van die kiesbureaus. De secretaris heeft geen beslissingsrecht bij de uitspraken in het kiesbureau.
- Hoe verloopt de telling van de stemmen en wie telt ?
-
De telling van de stemmen vindt enkel plaats in de kantons en de gemeenten waar een traditionele stemming wordt georganiseerd. Er is immers geen telling meer in geval van elektronische stemming (geautomatiseerde totalisatie in het kantonhoofdbureau).
De telling vindt plaats in de kantonhoofdbureaus. De telbureaus zijn samengesteld uit een voorzitter, 4 bijzitters en 4 plaatsvervangende bijzitters en een secretaris. Conform artikel 95 § 4 van het Algemeen Kieswetboek, worden deze leden door de voorzitter van het hoofdbureau aangeduid onder de kiezers volgens een bepaalde rangorde (rechters, advocaten, notarissen, ambtenaren, leerkrachten, …).
De stembiljetten worden gerangschikt per lijst (stembiljetten met stemmen voor de lijst nr. 1, voor de lijst nr. 2, enz.) en daarna onderverdeeld in 4 categorieën : stembiljetten die enkel een lijststem bevatten en stembiljetten waarop naamstemmen voor titularissen en/of opvolgers zijn aangebracht. De stembiljetten met blanco of ongeldige stemmen worden in een aparte omslag geplaatst; de twijfelachtige biljetten worden eerst onderzocht door de leden van het bureau alvorens geldig of ongeldig verklaard te worden. De verschillende stemmen kunnen dan worden geteld, tweemaal na elkaar door twee leden van het bureau voor elke pak van elke lijst en de uitslagen worden ingeschreven in het proces-verbaal.
Zie Onderrichtingen voor de stem- en stemopnemingsbureaus met traditionele stemming.
- Hoe verloopt de controle op de verkiezingen ?
-
Op dit ogenblik voorziet de kieswetgeving in een driedubbele controle op het verloop van de kiesverrichtingen :
- de wetgever legt in de grondwet en in de diverse kieswetten de algemene principes en de kiesprocedure vast;
- de concrete organisatie van de verkiezingen gebeurt door en onder het toezicht van de rechterlijke macht, die de onafhankelijkheid van de verkiezingen moet garanderen;
- de validatie van de verkiezingen gebeurt door de verkozen vergadering zelf na onderzoek van alle klachten.
De partijen die deelnemen aan de verkiezingen hebben tevens het recht getuigen te sturen naar de diverse kiesbureaus, teneinde daar toezicht te houden op het verloop van de kiesverrichtingen. Met het oog op de controle van de systemen van geautomatiseerde stemming en stemopneming is een College van Deskundigen als parlementair controleorgaan opgericht, waarin informatica-experten aangeduid door de diverse verkozen Vergaderingen, zetelen, alsook getuigen-experten van de politieke formaties en een adviesorgaan voor de controle van de verkiezingssoftware (zie bij vragen Elektronische Stemming hierboven).
|
|
